CEVİZ

 Ceviz, Karpat dağlarından güneyden itibaren Doğu Avrupa ve Türkiye, Irak, İran'ın
 doğusundan ve
 Himalaya dağlarının ötesinde kalan ülkeleri içeren geniş bir alanın tabii
 bitkisidir.Ülkemizin de
 hemen hemen her bölgesinde yetişebilmektedir. Son yıllarda aşılı ceviz fidanı üretiminin
 artmasıyla
 kapama ceviz bahçeleri sayısında artışlar olmuştur. Uygun iklim, yer yöney ve uygun
 çeşitlerin
 seçilmesi halinde ceviz yetiştiriciliği oldukça önemli gelir getiren bir üretim dalıdır.

TOPRAK İSTEKLERİ

 Genellikle derin ve iyi drene olmuş, orta tekstürlü üniform topraklar cevizler için uygun  
 topraklardır.
 Kök derinliğini sınırlayan tamamen killi, milli, çakıllı silt tabakası, su birikimi ve kum
 birikintileri,
 ceviz ağaçlarının gelişme gücünü ve ağaç iriliğini sınırlayabilir. Ülkemiz ceviz
 yetiştiriciliğinde tohum
 anaçları kullanılmaktadır. Tohum anaçları üzerine aşılı ceviz ağaçları için kesintisiz 2,70
 -3,0 m
 derinlikte bir toprak arzulanır. Ceviz bahçeleri, killi, killi-humuslu veya çok ince tekstürlü
 topraklarda kurulduğunda kök sistemi yüzeysel olmakta ve ağaç iriliği azalmaktadır.
 Cevizler toprak
 ve sulama suyundaki tuzluluğa aşırı derecede duyarlıdır.



BAHÇE TESİSİ

 Çeşit seçiminde, özellikle çeşitlerin verimleri ve meyve kalitesi başta olmak üzere,
 döllenme
 biyolojileri, yapraklanma zamanları, hastalık ve zararlılara duyarlılıkları, vejetasyon
 süreleri,
 özellikle ilkbahar geç donları ve sonbahar erken donları başta olmak üzere soğuğa
 dayanım
 durumları, kuraklık gibi değişik çevre koşullarından kaynaklanan streslere tepkileri,
 hasat zamanları
 gibi değişik faktörler dikkate alınmalıdır. Yaklaşık olarak % 2-2.5 oranında tozlayıcı çeşit
 kullanılmalıdır. Ceviz fidanları genel olarak 10X10 m. aralıklarla dikilmelidir.

 Fidan dikim zamanı ekolojiye göre değişir. Eğer kar örtüsü yönünden bir sıkıntı yoksa
 yani yeterli
 bir kar örtüsü var ve kış aşırı soğuk geçmiyor ise sonbahar dikimi, ilkbahar dikimine
 göre avantajlı
 sayılabilir. Ancak; yöremizde cevizler için ilkbahar dikimi sonbahar dikimine tercih
 edilmelidir.

 Dikim zamanı kırılan kökler kesilmelidir. Köklerin çukura alabildiğince yayılmasına özen
 gösterilmelidir. Fidan dikiminden önce kök sistemi bir fungusit ile muamele edilmelidir.
 Fidanın aşı
 bölesi topraktan yaklaşık 20 cm yukarıda kalacak şekilde dikim yapılır.

 Dikilen fidanlarda fidanın şekillenmesine imkan sağlamak amacıyla tepe vurması yapılır.
 Dikimden
 sonra fidanlara can suyu verilir. Dikilen fidanların toprağa iyi şekilde tutunduklarından
 emin olmak
 için fidanlar teker teker kontrol edilmelidir. Dikilen fidanların gövdesini güneş
 yanığından korumak
 amacıyla 1:1 oranında plastik beyaz renkli boya: su karışımı ile fidan gövdeleri
 boyanmalıdır.

 Fidanlar Haziran-Ağustos ayları arasında mutlaka haftada en 1-2 kez yeterli bir sulama
 suyu ile
 sulanmalıdır. Plantasyon kurulan bahçe, kumlu bir toprak yapısına sahipse sulama
 yapılırken
 mutlaka hava sıcaklığına dikkat edilmelidir. Kumlu toprakta kurulu bir bahçede, hava
 sıcaklığı 35
 derecenin üzerinde sulanan genç fidanların yaprakları aniden dökülecektir. Bu durumun
 esas
 nedeni köklerin oksijen yetersizliği çekmeleridir.



İKLİM İSTEKLERİ

 Yüksek yaz sıcaklıkları, kış donları, sisler, yağış miktarı, yağış zamanı ve rüzgar gibi iklim
 olayları
 ceviz çeşit seçiminde dikkate alınması gereken hususlardır. Çeşitlerin iklim
 gereksinimleri iyi
 saptanmalı ve özellikle kış donları,ilkbahar geç ve sonbahar erken donları yönünden
 risk
 olmamalıdır. Ceviz fidanlarının gövdeleri kışı çok soğuk geçen yörelerde toprak
 seviyesine kadar
 donarak kuruyabilmektedir. Bu nedenle çok soğuk yörelerde ceviz bahçeleri güneye
 bakan,yamaç
 arazilerde kurulmalıdır.Çok geç yapraklanan ceviz çeşitlerinde vejetasyon süresi kısa
 olduğu için,
 olgunlaşamayan sürgünlerin erken sonbahar donlarından zararlandığı da önemli bir
 gerçektir.

 İlkbahar geç donlarından en fazla zarar gören meyve türlerinden olan cevizlerde,
 tomurcukların
 kabardığı ve küçük meyve döneminde -10C den sonra zararlanmaya başlar.

 Cevizin rüzgarla tozlanması nedeniyle tozlanmayı garanti altına alacak yeterli bir
 rüzgar ve açık
 hava ceviz yetiştiriciliğinde arzulanan iklim istekleri arasında bulunmaktadır. Özellikle
 tozlanma
 zamanı havaların sisli gitmesi arzulanmaz. Yine cevizlerin bakteriyal yanıklık gibi önemli
 bir
 hastalığa duyarlı olmaları yönünden vejetasyon başlangıcında aşırı nemli koşulların da
 sorunlar
 çıkartacağı unutulmamalıdır.

GÜBRELEME

 Ceviz bahçelerinde yapılacak bir gübrelemede mutlaka yaprak ve toprak analizleri
 yapılmalıdır.
 Verilecek gübre miktarının saptanmasında yaprak örneklerinden alınacak sonuçlar
 önemli bilgiler
 içerecektir. Genel olarak temel gübre olarak ağaç başına 1,5-2 kg saf azot,2-10 yaşına
 kadar ağaç
 başına 10-12 kg,daha yaşlılara ise 20-40 kg süper fosfat gübresi ve ağaç başına 20 kg
 potasyum
 sülfat verilmelidir.Analiz sonuçlarına göre de diğer eksik besin maddeleri takviye
 edilmelidir.

 

SULAMA

 Tam verime yatmış bir ceviz plantasyonunda ağaçlar yüksek oranda verime sahipseler
 yıllık
 sulama suyu ihtiyacı yağışlarla birlikte, ekolojik koşullara göre değişmekle beraber
 1200-1350 mm
 civarındadır. Sulama periyodu geç ilkbahardan başlayıp hasat sonuna kadar devam
 eder. Geç
 sonbahar veya kış sulamaları çok kurak yıllarda veya toplam yağışın çok düşük olduğu
 yerlerde
 zorunlu olabilir. Meyve iriliği ve meyve kalitesi için sulama en önemli faktörlerin başında
 gelmektedir.

BUDAMA

 Ceviz ağaçları zamanında budanmazlarsa çok fazla gelişirler. Bu da ileride budamayı,
 ilaçlamayı,
 meyve hasadını zorlaştırır ve verim azalır.Bu nedenle fidan dikiminde şekil budaması
 yapılmalıdır.Daha sonraki yıllarda da yörenin iklimine uygun bir şekil
 verilmelidir.Kuruyan,sıkışıklık
 yapan,çatal şeklinde gelişen ve obur dallar kesilmelidir. Ağacın bütük taç oluşturmasına
 izin
 vermeyip,verime yatması sağlanmalıdır.




ÖNEMLİ HASTALIK VE ZARARLILAR
Ceviz Antraknozu
 Ceviz ağacının yapraklarında önce küçük,koyu kahve renginden siyaha doğru gelişen
 lekeler
 görülür.Giderek bu lekeler büyür ve sayısı artar.Bazen birbirleri ile birleşerek daha
 büyük ölü
 alanlar oluştururlar.Hastalığa yakalanmış meyvelerin yeşil kabukları üzerinde,
 yapraktakilere göre
 küçük çökmüş alanlar vardır.Sürgünlerde de bu çöküntüler görülür. Mücadelesinde;
 yere dökülmüş
 yapraklar temizlenmeli, bordo bulamacı,bakırlı ve çinkolu ilaçlar koruyucu olarak
 kullanılmalıdır.
 İç Kurdu

 Elmalarda da zarar yapan iç kurdu erken dönemde meyve içine girerek cevizlerde de
 zararlanmaya sebep olur.Böyle meyvelerin yeşil kabukları üzerinde delikler bulunur.Bu
 deliklerin
 altından pislikler çıkararak deliğin etrafında birikir.Bu durumdaki meyvelerin içinde bir
 kurdun
 olduğu anlaşılır.Buna karşın geç kurtlananlar yere düşmezler.Çünkü cevizin meyve
 kabuğu
 sertleştiği için kurtçuklar bu sert kabuğu delip içeri giremezler.Bu meyvelerde meyve
 kabukları
 lekelenir.Mücadele olarak meyveler fındık büyüklüğüne geldiklerinde,elma iç kurdu
 kelebekleri
 uçuşmaya başladığında uygun insektisitle ilaçlama uygulaması yapılmalıdır.

 

 NOT: Tüm hastalık ve zararlılarla mücadele için bakanlığa bağlı en
 yakın tarım
 kuruluşuna başvurulmalı ve tavsiyeleri doğrultusunda mücadele
 yapılmalıdır.

 

  kaynak:
  GÖKHAN KIZILCI
  ZİRAAT MÜHENDİSİ