Mobilya mağazalarında "Ceviz Görünümlü" etiketiyle satılan ürünlerin çoğu aslında plastik bazlı baskılardır. Gerçek ahşap kaplama (papel) ile yapay baskıyı ayırt etmenin 3 profesyonel yolu vardır — ve bu yöntemleri öğrendikten sonra bir daha asla kandırılmazsınız.
1. Desen Tekrarı (Pattern Repeat)
Doğanın temel kuralı budur: hiçbir ağaç damarı birebir tekrar etmez. Tıpkı parmak izi gibi, her ceviz ağacının kesitinden elde edilen desen eşsizdir. Yıllık halkalar, budak noktaları, lif dalgalanmaları — bunların tamamı, ağacın yaşamı boyunca karşılaştığı rüzgârlara, kuraklıklara ve mevsim değişimlerine göre şekillenir.
Sentetik baskılarda ise tek bir fotoğraf veya dijital desen, belirli aralıklarla tekrar eder. Bu tekrar bazen 60 cm'de, bazen 120 cm'de kendini gösterir. Mağazada bir dolabın kapak panellerine yan yana baktığınızda, aynı budak noktasının veya aynı damar eğrisinin birden fazla panelde birebir tekrarlandığını görürseniz — bu bir fotokopi baskıdır, gerçek ahşap değildir.
Nasıl test edersiniz? Mobilyanın geniş yüzeyine — örneğin bir dolabın üç kapağına veya bir masanın uzun kenarına — yakından bakın. Gözünüz belirgin bir noktayı (bir budak, bir renk geçişi, bir damar kıvrımı) yakalasın ve aynı noktayı diğer panellerde arayın. Gerçek ahşapta bu arayış sonuçsuz kalır. Sentetik baskıda ise "fotokopi etkisi" hemen göze çarpar.
Cep telefonunuzla birbirine komşu iki panelin yakın çekim fotoğrafını çekin ve ekranda yan yana karşılaştırın. Gözün kaçırdığı tekrarlar, ekranda çok daha belirgin hale gelir. Bu basit yöntem, mağazada size birkaç saniye kazandırır ama binlerce lira tasarruf ettirebilir.
2. Dokunma Testi
Görsel algı bazen yanıltabilir — özellikle iyi baskı teknolojileri, ilk bakışta gerçekçi görünebilir. Ancak dokunma duyusu çok daha güvenilir bir hakem olarak devreye girer. Parmaklarınız, gözlerinizin kaçırdığını yakalar.
Gerçek ceviz ahşapta parmak uçlarınız ağacın gözenekli yapısını hisseder. Hafif girinti-çıkıntılar, doğal pürüzlülük, lifler arasındaki ince kanallar — bunların tamamı dokunarak algılanır. Ahşap, oda sıcaklığında bile "ılık" hissettirir çünkü doğal bir ısı yalıtkanıdır. Elinizi birkaç saniye yüzeyde bıraktığınızda, malzeme vücut ısınızı yavaşça emer ve size canlı bir his verir.
Sentetik (melamin veya PVC) baskıda ise durum tam tersidir. Yüzey dümdüz ve gözeneksizdir. Parmağınızı gezdirdiğinizde cam gibi pürüzsüz, soğuk ve "cansız" bir his alırsınız. Plastik bazlı baskılar oda sıcaklığında bile el temasında serinlik hissi verir çünkü ısıyı hızla iletir. Bu soğukluk, doğal ahşapla asla karıştırılamayacak kadar belirgindir.
Dikkat: Bazı üst segment sentetik kaplamalar, "dokulu baskı" (embossed texture) teknolojisiyle yapay gözenek hissi vermeye çalışır. Ancak bu dokular her zaman düzenli ve mekaniktir — gerçek ahşaptaki rastgele, organik pürüzlülükle karşılaştırıldığında "plastik" karakterleri hâlâ hissedilir. Yüzeyi avucunuzla değil, parmak uçlarınızla test edin; parmak uçları çok daha hassas sensörlerdir.
3. Kenar Bandı Kontrolü
Bu test, en kesin ve en kolay sonuç veren yöntemdir. Bir mobilyanın "gerçekliğini" anlamak için kenarlarına bakmak yeterlidir — çünkü sahtecilik, köşelerde ifşa olur.
Gerçek masif veya kaplama mobilyada ahşap deseni, yüzeyden kenara doğru kesintisiz "akar". Bir masanın üst yüzeyindeki damar yapısı, kenardan aşağıya dönerken desen devam eder. Kaplama mobilyada (papel) ise ince ceviz yaprağı hem üst yüzeye hem kenar bandına ayrı ayrı uygulanır, ancak her iki yüzeyde de gerçek ahşap dokusu hissedilir ve desen doğal görünür.
Sunta bazlı sentetik mobilyada ise üst yüzey baskılı kâğıt veya PVC film ile kaplanmışken, kenar kısmına ayrı bir PVC bant yapıştırılır. Bu iki yüzey arasındaki geçişte keskin ve belirgin bir hat oluşur. Üst yüzeyin deseni ile yan kenarın deseni birbirini tutmaz — renk tonu farklıdır, damar yönü uyumsuz olabilir ve köşede ince bir plastik şerit çizgisi görülür.
Nasıl test edersiniz? Mobilyanın herhangi bir köşesine eğilin ve parmağınızı üst yüzeyden kenar bandına doğru kaydırın. Gerçek ahşapta bu geçiş pürüzsüz ve doğaldır. PVC bant uygulamasında ise parmağınız, köşede ince bir "basamak" veya sert bir hat hisseder. Ayrıca kenar bandına tırnağınızla hafifçe bastırın — PVC bant elastik bir geri tepme verir, gerçek ahşap ise sert ve rijit kalır.
Mağazada bu üç testi uyguladığınızda satıcıların tutumu da önemli bir gösterge olabilir. Güvenilir bir üretici, ürününün gerçek ahşap olduğunu kanıtlamaktan memnuniyet duyar ve size detaylı bilgi verir. Eğer satıcı sorularınızdan rahatsız oluyor veya "bunlar hep aynı" gibi geçiştirici yanıtlar veriyorsa, bu durum kendi başına bir uyarı işaretidir.
(1) Desen Tekrarı: Yan yana panellerde birebir tekrar eden damar = sentetik baskı. (2) Dokunma Testi: Soğuk, cam gibi pürüzsüz yüzey = plastik film. (3) Kenar Bandı: Köşede keskin hat ve uyumsuz desen = PVC bant üzerine sunta. Bu üç basit kontrol, mağazada size güç verir ve gerçek cevizin hakkını teslim etmenizi sağlar.